عرفان در دفاتر فارسى پس از آشنايى پارسى زبانان با دين آسمانى اسلام و سپس گسترش ابعاد معنوى و روحانى آن ، عرفان اين سرشاخهء تنومند معارف توحيدى در بين پارسيان نيز رواج يافت . از همان سال‌هاى آغازين شريعت اسلام ، عارفان و سالكانِ بز رگى در پرتو انوار هدايت گستر رسول خدا و خاندان پاك او كه درود خداوند بر آنان باد ! در بين عرب زبانان و پارسيان تربيت شدند . اين قبيلهء توحيدى كه در سير و سلوكِ برين خويش در پى كشف حقيقت جاودانِ ربوبى و آراسته شدن به حقايق ناب الهى بوده‌اند ؛ همواره در افت و خيز روزگار راه خويش را از تصوّف ساختگى جدا كرده‌اند . پاى بندى عالمانهء آنان به خُرد و كلان فرمان‌هاى شريعت و دلدادگى عارفانهء آن‌ها به والاترين آموزه‌هاى وحيانى ؛ حكايت از جدايى و امتياز آنان از سلوك بىقيدانهء مشتى مدّعيان دروغين كه دم از كشف و كرامت و فنا و بقا و . . . مىزنند مىكند . البته در بر شمارىِ روزگار عارفان ، گاه به رهپويانِ حقيقت جويى كه دل در زلالِ جارىِ معارف اهل بيت عليهم السلام شسته‌اند بر مىخوريم كه از آنان با نام صوفى ياد مىكنند و گاه نيز به صوفيان حيلت‌بازى برمىرسيم كه دكّان دغل و دورويى را حتى در برابر امير موحدان